Το bonus-malus είναι το σύστημα με το οποίο οι ασφαλιστικές εταιρείες επιβραβεύουν όσους οδηγούν χωρίς ζημιές και επιβαρύνουν όσους προκαλούν. Υπάρχει σε κάθε συμβόλαιο αυτοκινήτου, επηρεάζει το ασφάλιστρο περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο μεμονωμένο παράγοντα μετά την ηλικία — και παραμένει από τα λιγότερο κατανοητά πράγματα στην ασφάλιση. Ο οδηγός εξηγεί πώς λειτουργεί σήμερα στην Ελλάδα (όπου δεν υπάρχει πλέον ενιαίο κρατικό σύστημα), πόσο κοστίζει μια ζημιά σε βάθος χρόνου, τι μεταφέρεται όταν αλλάζετε αυτοκίνητο ή εταιρεία, και πότε αξίζει να μη δηλώσετε μια ζημιά.
Τι είναι — και γιατί δεν είναι πια «κρατικό»
Μέχρι το 2000 περίπου, το bonus-malus στην Ελλάδα ήταν ενιαίο και υποχρεωτικό: 20 κατηγορίες (η 10η η «μηδενική»), με νομοθετημένα ποσοστά έκπτωσης και επιβάρυνσης. Με την απελευθέρωση των τιμολογίων, κάθε εταιρεία σχεδιάζει το δικό της σύστημα. Σήμερα:
- Κάθε εταιρεία έχει δική της κλίμακα — άλλες με «κατηγορίες», άλλες με ποσοστά, άλλες με απλά «έτη χωρίς ζημιά».
- Οι εκπτώσεις για καθαρό ιστορικό φτάνουν 30–50 % (και σε ορισμένες εταιρείες περισσότερο) σε σχέση με τη βασική τιμή.
- Οι επιβαρύνσεις μετά από ζημιά με υπαιτιότητα κυμαίνονται 15–50 % ανά ζημιά, ανάλογα με εταιρεία και σοβαρότητα.
- Το ιστορικό είναι του οδηγού/ασφαλισμένου, όχι του οχήματος.
Το πρακτικό αποτέλεσμα: το bonus-malus μεταφράζεται διαφορετικά από εταιρεία σε εταιρεία. Το ίδιο ιστορικό «8 χρόνια χωρίς ζημιά» μπορεί να αξίζει 35 % έκπτωση στη μία και 50 % στην άλλη. Και μια ζημιά που στη μία εταιρεία σας κοστίζει +20 % για 2 χρόνια, στην άλλη +40 % για 3.
Στο ασφαλιστήριό σας, συνήθως στην πρώτη σελίδα: «Κατηγορία B/M», «Bonus», «Έτη χωρίς ζημιά» ή «Ποσοστό έκπτωσης ιστορικού». Αν δεν αναγράφεται, ζητήστε από τον ασφαλιστή σας βεβαίωση ιστορικού ζημιών — δικαιούστε να την πάρετε.
Πώς ανεβαίνει και πώς πέφτει
Ενδεικτική λειτουργία, με βάση το πώς δουλεύουν οι περισσότερες εταιρείες σήμερα:
| Συμβάν | Επίδραση | Διάρκεια |
|---|---|---|
| Έτος χωρίς ζημιά με υπαιτιότητα | Μία «κατηγορία» καλύτερα / +5–10 % έκπτωση | Μόνιμη, μέχρι το μέγιστο (συνήθως 8–12 έτη) |
| Ζημιά με υπαιτιότητα (αστική ευθύνη) | 2–4 κατηγορίες χειρότερα / +15–50 % | 2–3 έτη μέχρι να «σβήσει» |
| Ζημιά χωρίς υπαιτιότητα (φταίει ο άλλος) | Καμία — δεν πρέπει να επηρεάζει | — |
| Ζημιά σε προαιρετική κάλυψη (μικτή, κρύσταλλα) | Εξαρτάται: πολλές εταιρείες επιβαρύνουν τη μικτή, όχι την αστική ευθύνη | 1–2 έτη |
| Δεύτερη ζημιά με υπαιτιότητα την ίδια χρονιά | Μεγάλη επιβάρυνση, πιθανή μη ανανέωση | 3+ έτη |
| Ολική καταστροφή / κλοπή | Συνήθως δεν επηρεάζει την αστική ευθύνη | — |
Το πραγματικό κόστος μιας ζημιάς με υπαιτιότητα δεν είναι η αύξηση της επόμενης χρονιάς — είναι το άθροισμα των αυξήσεων για 2–3 χρόνια συν τα χρόνια που χάσατε στην κλίμακα:
Παράδειγμα: βασικό ασφάλιστρο 400 €, έκπτωση ιστορικού 40 % → πληρώνετε 240 €. Ζημιά με υπαιτιότητα: η έκπτωση πέφτει στο 15 % → 340 € την επόμενη χρονιά, 300 € τη μεθεπόμενη, 260 € την τρίτη, και επιστροφή στο 40 % τον 4ο χρόνο. Συνολικό επιπλέον κόστος: ~180 €. Αν η ζημιά ήταν ένας προφυλακτήρας των 250 €, καλύτερα να τον πληρώνατε.
Ζητήστε προσφορά με μεταφορά του ιστορικού σας
Συγκρίνουμε τις ασφαλιστικές εταιρείες της αγοράς και σας απαντάμε εντός 24 ωρών — δωρεάν, χωρίς δέσμευση.
Τι μεταφέρεται — και τι όχι
Αλλαγή αυτοκινήτου
Το bonus-malus ακολουθεί εσάς. Πουλάτε το παλιό, αγοράζετε καινούργιο, το ιστορικό μεταφέρεται στο νέο συμβόλαιο. Αν έχετε δύο αυτοκίνητα, το καθένα έχει δικό του ιστορικό — το δεύτερο ξεκινά από την αρχή, εκτός αν η εταιρεία δέχεται «μεταφορά bonus σε δεύτερο όχημα» (μερικές το κάνουν, με μειωμένη έκπτωση).
Αλλαγή εταιρείας
Η νέα εταιρεία ζητά βεβαίωση ιστορικού ζημιών από την παλιά (ή το βλέπει μέσω της κοινής βάσης του ΕΑΕΕ / Υπηρεσίας Στατιστικής Ασφαλιστικών Εταιρειών). Αναγνωρίζει τα έτη χωρίς ζημιά — αλλά τα μεταφράζει στη δική της κλίμακα. Αυτό μπορεί να σημαίνει καλύτερη ή χειρότερη έκπτωση από αυτή που είχατε. Είναι ένας από τους λόγους που η σύγκριση προσφορών αξίζει κάθε χρόνο.
Διακοπή ασφάλισης
Αν μείνετε χωρίς συμβόλαιο για μεγάλο διάστημα (συνήθως πάνω από 1–2 χρόνια), το ιστορικό «παγώνει» ή χάνεται, ανάλογα με την εταιρεία. Αν πουλήσετε το αυτοκίνητο και δεν αγοράσετε άλλο για 3 χρόνια, ξεκινάτε από χαμηλότερη κατηγορία. Ζητήστε βεβαίωση ιστορικού πριν διακόψετε — μερικές εταιρείες την αναγνωρίζουν και μετά από κενό.
Δεύτερος οδηγός, παιδί, σύζυγος
Το ιστορικό είναι του ασφαλισμένου (του κύριου οδηγού). Ο δηλωμένος δεύτερος οδηγός δεν χτίζει δικό του bonus — και αν προκαλέσει ζημιά, επιβαρύνεται το ιστορικό του κύριου. Γι' αυτό για νέους οδηγούς συχνά συμφέρει ένα δικό τους συμβόλαιο, έστω σε φθηνό όχημα, ώστε να χτίζουν ιστορικό από νωρίς.
Πότε να μη δηλώσετε μια ζημιά
Είναι απόλυτα νόμιμο να πληρώσετε μια ζημιά μόνοι σας αντί να τη δηλώσετε — εφόσον δεν υπάρχει τραυματισμός και ο άλλος συμφωνεί. Ο υπολογισμός:
- Κόστος ζημιάς (δική σας ή του τρίτου) vs συνολική επιβάρυνση bonus-malus για 2–3 χρόνια.
- Για μικροζημιές έως 300–500 € σε ξένο όχημα (γρατζουνιά σε πάρκινγκ), η πληρωμή από την τσέπη είναι σχεδόν πάντα φθηνότερη.
- Για ζημιές 1.000 €+, δηλώστε — η επιβάρυνση είναι μικρότερη από τη ζημιά.
(1) Αν ο άλλος οδηγός αλλάξει γνώμη και δηλώσει τη ζημιά στη δική του εταιρεία, η υπόθεση φτάνει στη δική σας ούτως ή άλλως — και έχετε χάσει την προθεσμία δήλωσης. Αν πληρώσετε ιδιωτικά, πάρτε γραπτή εξόφληση. (2) Σε τραυματισμό, έστω και ελαφρύ, πάντα δηλώνετε: η αστική ευθύνη για σωματικές βλάβες δεν είναι κάτι που διαχειρίζεστε μόνοι.
Τι κάνετε στο ίδιο το συμβάν — φιλικός διακανονισμός, Τροχαία, φωτογραφίες — στον οδηγό τι κάνετε μετά από τροχαίο.
Αμφιβάλλετε αν να δηλώσετε; Ρωτήστε μας πριν
Συγκρίνουμε τις ασφαλιστικές εταιρείες της αγοράς και σας απαντάμε εντός 24 ωρών — δωρεάν, χωρίς δέσμευση.
Πώς προστατεύετε το bonus σας
- Προστασία bonus (bonus protection). Προαιρετική κάλυψη σε αρκετές εταιρείες: η πρώτη ζημιά με υπαιτιότητα σε 1–3 χρόνια δεν επηρεάζει το ιστορικό. Κόστος 5–10 % του ασφαλίστρου. Αξίζει για οδηγούς με μεγάλη έκπτωση (8+ χρόνια) που έχουν πολλά να χάσουν.
- Φιλικός διακανονισμός σωστά συμπληρωμένος. Αν δεν φταίτε, η ζημιά δεν σας επιβαρύνει — αλλά μόνο αν αυτό προκύπτει από το έντυπο. Σημειώστε καθαρά ποιος έκανε τι.
- Βεβαίωση ιστορικού κάθε χρόνο. Ζητήστε τη με την ανανέωση και ελέγξτε ότι τα «έτη χωρίς ζημιά» είναι σωστά. Λάθη συμβαίνουν, ειδικά μετά από αλλαγή εταιρείας.
- Μη διακόπτετε. Κενό ασφάλισης = κίνδυνος απώλειας ιστορικού. Αν δεν έχετε όχημα για λίγο, ρωτήστε αν η εταιρεία «παγώνει» το bonus.
- Ξεχωριστό συμβόλαιο για τον νέο οδηγό της οικογένειας, ώστε η δική του ζημιά να μην επιβαρύνει το δικό σας ιστορικό.
- Συγκρίνετε κάθε χρόνο. Το ίδιο ιστορικό μεταφράζεται σε διαφορετική έκπτωση σε κάθε εταιρεία. Μετά από ζημιά, ειδικά, μια άλλη εταιρεία μπορεί να την «τιμωρεί» λιγότερο.
Συχνές παρεξηγήσεις
- «Το bonus είναι του αυτοκινήτου.» Όχι — είναι του ασφαλισμένου. Το μεταφέρετε σε νέο όχημα.
- «Αν φταίει ο άλλος, δεν με αφορά.» Σωστά για το ιστορικό — αλλά μόνο αν η υπαιτιότητα αποδεικνύεται (φιλικός διακανονισμός, Τροχαία). Σε «αμφισβητούμενη» υπαιτιότητα, ορισμένες εταιρείες καταλογίζουν 50/50.
- «Η ζημιά στη μικτή δεν επηρεάζει την αστική ευθύνη.» Σε πολλές εταιρείες ισχύει· σε άλλες κάθε ζημιά με υπαιτιότητα μετράει. Ρωτήστε πριν δηλώσετε.
- «Η θραύση κρυστάλλων επιβαρύνει.» Σχεδόν ποτέ — είναι κάλυψη χωρίς υπαιτιότητα.
- «Το μέγιστο bonus είναι ίδιο παντού.» Όχι. Από 30 % έως 60 %+ ανάλογα με την εταιρεία. Αν έχετε 12 χρόνια καθαρό ιστορικό, αξίζει να ρωτήσετε ποια το ανταμείβει περισσότερο.
- «Το bonus-malus ισχύει και για τη μηχανή μου.» Ναι, ξεχωριστό ιστορικό ανά όχημα — η μηχανή έχει δικό της.
Ο τρόπος που μια εταιρεία μεταχειρίζεται το ιστορικό σας είναι ένα από τα κριτήρια που εξετάζει ένα ασφαλιστικό γραφείο πριν σας προτείνει πού να ασφαλιστείτε — δείτε τον οδηγό σύγκρισης ασφαλίστρων και τον πλήρη οδηγό ασφάλειας αυτοκινήτου.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι το bonus-malus;
Το σύστημα με το οποίο η ασφαλιστική προσαρμόζει το ασφάλιστρό σας στο ιστορικό ζημιών σας: έκπτωση (bonus) για κάθε έτος χωρίς ζημιά με υπαιτιότητα, επιβάρυνση (malus) μετά από ζημιά. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει πλέον ενιαίο σύστημα — κάθε εταιρεία έχει δική της κλίμακα.
Πόσο ανεβαίνει το ασφάλιστρο μετά από ζημιά;
Ενδεικτικά 15–50 % για 2–3 χρόνια, ανάλογα με εταιρεία και σοβαρότητα. Το συνολικό επιπλέον κόστος σε βάθος 3ετίας συχνά φτάνει το 50–80 % ενός ετήσιου ασφαλίστρου — γι' αυτό μικροζημιές έως 300–500 € συχνά συμφέρει να πληρωθούν ιδιωτικά.
Μεταφέρεται το bonus-malus σε νέο αυτοκίνητο;
Ναι — ανήκει στον ασφαλισμένο, όχι στο όχημα. Αν αλλάξετε αυτοκίνητο, το ιστορικό συνεχίζει. Αν προσθέσετε δεύτερο όχημα, αυτό ξεκινά από την αρχή εκτός αν η εταιρεία δέχεται μεταφορά bonus σε δεύτερο όχημα.
Μεταφέρεται σε άλλη ασφαλιστική εταιρεία;
Ναι, με βεβαίωση ιστορικού ζημιών από την παλιά εταιρεία. Η νέα αναγνωρίζει τα έτη χωρίς ζημιά αλλά τα μεταφράζει στη δική της κλίμακα — μπορεί να πάρετε μεγαλύτερη ή μικρότερη έκπτωση. Συγκρίνετε.
Επηρεάζει το bonus μια ζημιά που δεν φταίω εγώ;
Δεν πρέπει, εφόσον η υπαιτιότητα του άλλου αποδεικνύεται (φιλικός διακανονισμός ή Τροχαία). Σε αμφισβητούμενη υπαιτιότητα, ορισμένες εταιρείες καταλογίζουν 50/50. Η θραύση κρυστάλλων και η κλοπή σχεδόν ποτέ δεν επηρεάζουν.
Τι είναι η προστασία bonus;
Προαιρετική κάλυψη που εξασφαλίζει ότι η πρώτη ζημιά με υπαιτιότητα σε μια περίοδο (συνήθως 1–3 χρόνια) δεν επηρεάζει το ιστορικό σας. Κοστίζει 5–10 % του ασφαλίστρου και αξίζει για οδηγούς με μεγάλη έκπτωση που έχουν πολλά να χάσουν.